Những năm gần đây, tin tức về cái chết đột ngột ngày càng nhiều, đặc biệt là ở những người trẻ tuổi.

Đồng thời, bất giác ai cũng sẽ nghĩ đến hàng loạt câu hỏi: Tại sao ngày càng có nhiều người chết đột ngột? Có dấu hiệu gì trước khi chết đột ngột không. Khi bị đột tử chẳng lẽ cứ nằm chờ chết, có cách nào xử lý không?

Có thể nhiều người cho rằng mình có sức khỏe tốt, tập thể dục thường xuyên thì thường rất ít bị cảm, đột tử không liên quan gì đến mình. Nhưng trên thực tế, có lẽ khoảng cách giữa chúng ta và đột tử rất gần.

Đột tử là gì?

Đột tử là cái chết bất ngờ của một người có vẻ khỏe mạnh, xảy ra tức thời và đột ngột. Đột tử, không phân biệt lứa tuổi, có thể xảy ra với bất kỳ ai, nhất là những người bình thường khỏe mạnh hoặc cơ bản khỏe mạnh đều có nguy cơ đột tử.

Cái chết đột ngột nói chung có thể được chia thành hai loại tùy theo nó có liên quan đến tim hay không.

Trong số đó, đột tử do tim đề cập đến tình trạng tim đột ngột, gây thiếu máu cơ tim hoặc rối loạn nhịp tim, cuối cùng tim bị quá tải và xảy ra ngừng tim.

Cứ tưởng tượng, động mạch vành vốn thường cung cấp máu bị tắc nghẽn do mảng xơ vữa hoặc huyết khối, máu không đi qua được, tế bào cơ tim không nhận đủ oxy và chất dinh dưỡng, chết dần, tế bào cơ tim ngừng hoạt động, cơ quan toàn thân cũng đình trệ theo.

Một trường hợp khác, thần kinh giao cảm hưng phấn bất thường, tiết quá nhiều adrenaline và catecholamine. Epinephrine có thể làm tăng độ nhạy cảm của mạch vành và gây co thắt mạch vành; catecholamine có thể làm giảm nồng độ kali trong máu, gây cản trở hoạt động điện sinh học bình thường và rối loạn nhịp tim.

Hai là đột tử không do tim, có nhiều nguyên nhân, bao gồm ngộ độc thực phẩm do thuốc, dị ứng, hen suyễn, rối loạn chuyển hóa điện giải, nhiễm trùng nặng.

Nghiên cứu của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho thấy đột tử do tim chiếm 80% tổng xác suất đột tử , tức là cứ 5 người đột tử thì có 4 người có thể đột tử do tim.

Thói quen xấu dẫn đến đột tử

Trong cuộc sống, vì những lý do như công việc và học tập, con người ít nhiều sẽ hình thành một số thói quen xấu, tích tụ lâu ngày sẽ gây tác hại khôn lường cho cơ thể.

Đặc biệt, những người hút thuốc quá mức hoặc nghiện rượu có khả năng đột tử cao hơn nhiều so với những người khỏe mạnh. Các thành phần nicotin trong thuốc lá dễ làm tổn thương tế bào nội mô mạch máu, từ đó hình thành huyết khối mảng xơ vữa và gây nhồi máu cơ tim.

Và nếu uống nhiều trong thời gian dài, rượu sẽ làm tổn thương các mảng xơ vữa đã hình thành trong mạch máu, khiến chúng bong ra và gây nhồi máu cơ tim cấp; rượu còn có thể kích thích tế bào cơ tim hoạt động quá mức dẫn đến ác tính, co thắt dẫn đến co cứng mạch máu, từ đó dẫn đến nhồi máu cơ tim.

Thứ hai, thức khuya trong thời gian dài là một sát thủ lớn đối với sức khỏe. Khi thức khuya, quy luật làm việc và nghỉ ngơi của cơ thể con người bị phá vỡ, hệ thần kinh và nội tiết sẽ mất cân bằng, thần kinh giao cảm hưng phấn quá mức dẫn đến rối loạn nhịp tim.

Sau một thời gian dài, nếu các tế bào cơ tim không được nghỉ ngơi đầy đủ, tim sẽ bị quá tải gây suy tim.

Ngoài ra, làm việc quá sức cũng sẽ làm tăng tính hưng phấn của dây thần kinh giao cảm, gây ra các cơn đau tim, gây thiếu máu cơ tim và thiếu oxy, dẫn đến đột tử.

Cuối cùng, mất kiểm soát cảm xúc không chỉ làm tăng huyết áp mà còn ảnh hưởng đến tim mạch. Đặc biệt những người có tính khí thất thường lớn, thuộc nhóm hay cáu gắt, dễ cáu kỉnh, dễ lo âu thì khả năng đột tử cao hơn rõ rệt so với các nhóm khác.

Cảm xúc dao động cũng có thể kích thích thần kinh giao cảm, khiến động mạch vành dễ co thắt, nhịp tim bất thường, đều có thể trực tiếp dẫn đến đột tử do tim. Tinh thần ở trạng thái không tốt trong thời gian dài, các chức năng của cơ thể không bình thường, thể chất và tinh thần không được vui vẻ, nguy cơ đột tử tăng lên rất nhiều.

3 tín hiệu cơ thể cảnh báo đột tử

Các triệu chứng tim mạch như tức ngực và đau thắt ngực

Tức ngực và đau nhức thường là tín hiệu “cảnh báo” của hầu hết các vấn đề về tim mạch, người bệnh thường cảm thấy thiếu oxy, hít một hơi thật sâu thì cơn đau sẽ thuyên giảm.

Đặc biệt sau khi vận động gắng sức, tình trạng khó thở càng trầm trọng hơn và có thể thuyên giảm sau khi nghỉ ngơi. Đánh trống ngực vài tuần trước khi đột tử, hoặc thậm chí trong vòng 1 đến 2 tháng, bệnh nhân có nhịp tim nhanh rõ ràng hoặc rối loạn nhịp tim bất thường.

Ngoài ra, một số bệnh nhân có thể bị đau cánh tay không rõ nguyên nhân, thậm chí là đau răng, sau khi loại trừ các nguyên nhân khác thì mới nên cân nhắc đến chứng đau do bức xạ của bệnh tim.

Chóng mặt, mắt thâm quầng

Nếu tim có vấn đề, nhịp tim chậm nghiêm trọng hoặc rối loạn nhịp tim nhanh đột ngột, do cung lượng tim suy giảm và lượng máu cung cấp cho tim không đủ, lượng máu cung cấp cho cơ thể không được cung cấp kịp thời dẫn đến tình trạng cung cấp máu không đủ đến não gây chóng mặt, thậm chí ngất xỉu.

Cảm thấy mệt mỏi và đổ nhiều mồ hôi

Thường xuyên mệt mỏi, bơ phờ, kèm theo các triệu chứng như mất ngủ, hồi hộp, trong mơ giật mình tỉnh giấc, nghỉ ngơi mãi không thấy thuyên giảm hiệu quả thì phải nghĩ đến vấn đề về tim.

Khi cơ thể không vận động mạnh và thời tiết không nóng, đầu, cổ, lưng và tay chân ra nhiều mồ hôi, đó cũng có thể là dấu hiệu báo trước của bệnh nhồi máu cơ tim. Bởi vì lúc này cơ tim bị thiếu máu cục bộ, mặc dù con người không cảm nhận được nhưng cơ thể đã truyền tín hiệu đến hệ thống thần kinh trung ương và khu vực tủy sống của não, đồng thời thực hiện điều chỉnh khẩn cấp ở các bộ phận tương ứng trong đầu, cổ và lưng.

Trường hợp đột tử nên cấp cứu như thế nào?

Trong vòng 4 phút sau khi đột tử mô não vẫn chưa gây tổn thương vĩnh viễn, thời gian này là thời điểm cứu chữa tốt nhất, nắm được mấu chốt cứu sống bệnh nhân, cứu chữa càng sớm, tỷ lệ sống của bệnh nhân càng cao.

Giữ bệnh nhân nằm xuống, đồng thời quan sát nhịp thở, nhịp tim và mạch của bệnh nhân, mở đường thở cho bệnh nhân càng sớm càng tốt, cởi nút áo khoác và thắt lưng, đồng thời thực hiện ép ngực và hô hấp nhân tạo.

Nhanh chóng gọi đến số cấp cứu, giải thích rõ tình trạng hiện tại của bệnh nhân và yêu cầu nhân viên y tế trang bị các thiết bị y tế liên quan để hỗ trợ cấp cứu. Kiểm tra tư trang của bệnh nhân, xem có thuốc cấp cứu không và mang cho bệnh nhân càng sớm càng tốt.

Trong quá trình này, tốt nhất là không nên ngừng sơ cứu hồi sức tim phổi mà luân phiên nhấn ngực và hô hấp nhân tạo cho đến khi xe cấp cứu đến.

T Linh