Trong khuôn khổ chuyến công du được mô tả là “rất đặc biệt” của Tổng thống Mỹ Joe Biden tới Việt Nam theo lời mời của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng ngày 10 và 11/9, hai nước đã ra Tuyên bố chung, chính thức nâng cấp quan hệ lên mức Đối tác chiến lược toàn diện vì hòa bình, hợp tác và phát triển bền vững. Đây là lần đầu tiên trong lịch sử, Việt Nam nâng cấp quan hệ đối tác với một quốc gia từ mức Đối tác toàn diện lên thẳng mức cao nhất là Đối tác chiến lược toàn diện (chỉ trong vòng 10 năm từ 2013 đến 2023, bỏ qua mức Đối tác chiến lược).
Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Hà Kim Ngọc cho biết: “Để thực hiện được chuyến thăm Việt Nam, phía Mỹ đã có nỗ lực vượt bậc, chưa có tiền lệ, thay đổi chương trình hoạt động đối ngoại của Tổng thống và Phó Tổng thống. Hai bên cũng đã ra được tuyên bố chung. Đây là văn kiện quan trọng, một cột mốc đánh dấu việc nâng cấp quan hệ lên đối tác chiến lược toàn diện”.
Theo Thứ trưởng, Tuyên bố chung Việt – Mỹ chỉ có 8 trang, với câu chữ rất ngắn gọn, chặt chẽ, “có cảm tưởng khô khan” nhưng hàm chứa nhiều nội dung quan trọng và ý nghĩa với hợp tác hai nước thời gian tới. Ngoài ra, các nhà ngoại giao của Việt Nam và Mỹ đều đồng quan điểm rằng hai bên gửi gắm trong đó những mong ước, những kỳ vọng và cả những cảm xúc.
Tuyên bố chung về quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện cũng xác định rõ 10 trụ cột hợp tác Việt – Mỹ gồm chính trị – ngoại giao; kinh tế – thương mại – đầu tư; hợp tác số, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo; giáo dục – đào tạo; hợp tác khí hậu, năng lượng, môi trường và y tế; hợp tác khắc phục hậu quả chiến tranh; hợp tác văn hóa – giao lưu nhân dân – thể thao – du lịch; hợp tác quốc phòng – an ninh; thúc đẩy và bảo vệ quyền con người; phối hợp trong các vấn đề khu vực và toàn cầu.
Chia sẻ với báo chí, Ðại sứ Phạm Quang Vinh, Chủ tịch Hội Hữu nghị Việt-Mỹ, nguyên Thứ trưởng Ngoại giao, nguyên Ðại sứ Ðặc mệnh toàn quyền Việt Nam tại Mỹ, nhấn mạnh với việc nâng cấp quan hệ, Việt Nam và Mỹ xác định gắn bó lợi ích lâu dài, hỗ trợ lẫn nhau và thúc đẩy sự hợp tác sâu rộng và toàn diện trên tất cả các lĩnh vực mà các bên cùng có lợi. Đồng thời hai bên còn xây dựng sự tin cậy lẫn nhau ở cấp chiến lược.
Ông Vinh khẳng định việc nâng cấp quan hệ ngoại giao lên mức cao nhất phản ánh những thành tựu mà 2 nước đạt được sau 28 năm bình thường hóa quan hệ, 10 năm là Đối tác toàn diện. Ngoài ra, hai bên cũng tăng cường hiểu biết và xây dựng lòng tin chính trị giữa hai nước, nhất là các nguyên tắc tôn trọng, bình đẳng, hợp tác cùng có lợi, trong đó có tôn trọng thể chế của nhau.
Lấy ví dụ trong lĩnh vực kinh tế, ông Vinh dẫn chứng kim ngạch thương mại hai chiều tăng trưởng vượt bậc, từ con số chưa đến nửa tỷ USD năm 1994 lên đến hơn 123 tỷ USD năm 2022. Mỹ cũng đã trở thành thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam và là thị trường duy nhất đạt hơn 100 tỷ USD. Việc nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện tiếp tục mở ra thêm những tiềm nặng hợp tác, nhất là về kinh tế, thương mại, công nghệ, sáng tạo và chuyển đổi xanh.
“Đó là một chặng đường dài, với sự nỗ lực của cả hai bên, vượt qua khác biệt, đưa quan hệ Việt-Mỹ từ cựu thù trở thành Đối tác rồi Đối tác toàn diện và nay là Đối tác chiến lược toàn diện”, Cựu Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Phạm Quang Vinh nhấn mạnh.
Với việc trở thành Đối tác chiến lược toàn diện, lòng tin và sự hiểu biết giữa Việt Nam và Mỹ sẽ bước vào một giai đoạn phát triển mới. Bên cạnh đó, chuyến thăm Việt Nam lần này của Tổng thống Joe Biden cũng được xem là cú hích về kinh tế, hợp tác khoa học, công nghệ, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh….
Tuy nhiên, để tiềm năng hợp tác trở thành kết quả trong thực tế, trách nhiệm chính lại thuộc về cộng đồng doanh nghiệp của hai nước. Doanh nghiệp Việt cần khai thác được các thế mạnh của Mỹ về công nghệ, tài chính xanh, hạ tầng xanh nhưng cũng cần hoàn thiện, nâng cao năng lực để tạo ra sức hấp dẫn của chính mình.
Ông Đỗ Cao Bảo, đồng sáng lập Tập đoàn FPT – doanh nghiệp ký kết nhiều thỏa thuận hợp tác công nghệ cao với các đối tác Mỹ sau khi Việt Nam và Mỹ trở thành Đối tác chiến lược toàn diện, nhấn mạnh: “Khi chính phủ đã bật đèn xanh, tháo bỏ các rào cản, vấn đề còn lại nằm ở các doanh nghiệp. Chính phủ không thể làm thay doanh nghiệp được. Doanh nghiệp Việt cần nhanh chóng đào tạo nguồn lực, nâng cao trình độ của mình cũng như xúc tiến tìm kiếm các đối tác để hợp tác”.
