Có nhiều nguyên nhân chủ quan, khách quan khác nhau sinh ra dối trá. Theo các chuyên gia, nguyên nhân sâu xa và phổ biến nhất là do con người ham muốn lợi ích bằng mọi giá đã sinh ra dối trá. Do công tác kiểm tra, giám sát qua loa, đại khái, hình thức và chiếu lệ cũng khiến dối trá không bị hạn chế mà còn có cơ hội lây lan. Bên cạnh đó, việc một số nơi tổ chức nhiều hoạt động thi đua hình thức và bệnh thành tích cũng là tác nhân sinh ra dối trá. Vì thành tích mà có hiện tượng che giấu khuyết điểm, “làm láo báo cáo hay”, “có ít suýt ra nhiều”.

Nhiều người hay tin vào khả năng của mình có thể che dấu điều gì đó mà người khác có thể sẽ không biết được. Họ không đủ hiểu biết để hiểu rằng từ ngàn xưa ngay cha ông ta đã đúc kết là không có gì là có thể che dấu được. Như câu nói “Cây kim trong bọc, có ngày lòi ra”,  cho dù cái bọc to cỡ nào, cây kim chỉ là nhỏ bé lọt thỏm trong góc nào đó, thì tự nhiên cũng sẽ có ngày lòi ra. Ý nói con người có thể bao bọc, xây dựng những chứng cứ, lập luận giỏi cỡ nào để bảo vệ cho sự dối trá nào đó, thì cũng sẽ có ngày bị phát hiện.

Chả vậy, mà trong đời sống thường nhật, chúng ta biết rằng nhiều mối tình trăng hoa, lén lút, dấu diếm.. thì dù có kín kẽ cỡ nào, cũng tới một lúc bị lộ ra. Và hậu quả của nó thật khôn lường, ngoài gây đau khổ, mất niềm tin, hại đến sức khỏe, tâm trí của người tin mình. Mà còn ảnh hưởng đến chính kẻ dối trá, và nó có thể trả giá bằng sự tan nát gia đình, tan nát tổ ấm hạnh phúc nơi có con cái, cha mẹ hai bên. Cho dù có tô vẽ cỡ nào, tiền bạc cỡ nào, thì trong lương tâm những kẻ đó mãi mãi khó tìm thấy sự bình an.

kẻ dối trá, lừa đảo, tiểu nhân, tiểu xảo, lươn lẹo, coi thường người khác, ngạo mạn, và nhiều hành vi, hành động thiếu đạo đức.. sẽ không bao giờ có kết quả tốt đẹp, thậm chí là rất tai hại

Còn những kẻ phạm tội, thì dù có xảo trá, khéo che đậy, dàn dựng, tinh vi cỡ nào, thì cơ quan điều tra cũng sẽ phát hiện và đưa ra trừng trị. Chả vậy mà luôn có câu cha ông để lại là “lưới trời lồng lộng, tuy thưa nhưng khó thoát”.

Nhất là kẻ dối trá với người từng trải, người có năng lực học, nghiên cứu về con người, hay những chuyên viên chuyên thẩm vấn. Thì kẻ dối trá rất dễ bị phát hiện, dù chỉ qua hình ảnh, hay tài liệu cơ bản, hoặc cách nhắn tin, nói chuyện, hoặc chỉ đơn giản là thông tin quanh kẻ đó. Cũng đù để các chuyên gia, người từng trải có thể cảm nhận được điều mà kẻ đó đang nói dối điều gì.

Và trong cuộc sống hay làm ăn, mà bất cứ mối quan hệ nào mà lại có một bên dối trá điều gì dó, đều không bao giờ dẫn tới một kết quả tốt đẹp, nhất là với kẻ dối trá.

Nên nếu ai đang nói dối, hay che dấu điều gì, thì hãy tốt nhất là nên thú nhận, nhận lỗi, công khai. Sự dũng cảm nhận lỗi, yếu điểm của mình luôn giúp cho ai đó thêm mạnh mẽ, thêm chính trực, và đáng tin hơn rất nhiều những kẻ dối trá, dù nó có quyền lực, giàu có ra sao. Và khi chúng ta dám nói sự thật, dám sống chính trực với nhau, thì ta tự giải phòng chính chúng ta. Chúng ta không phải sống nơm nớp lo sợ một lúc nào đó sự dối trá sẽ lộ ra, và lúc đó thường là bị thiệt hại rất lớn, nhất là khi ta hợp tác với người có quan hệ rộng, có tiếng nói uy tín thì coi như kẻ dối trá sẽ khó mà phát triển được.

Rồi có nhiều kẻ học hành, hiểu biết hạn hẹp, nhưng lại rất chủ quan bảo thủ. Cứ nghĩ mình đã giỏi, đã biết đủ, nhưng thực ra chỉ là quanh trong cái phạm vi nhỏ hẹp của mình. Không chỉ học hỏi, đổi mới tư duy cũng như cách sống, cách làm việc của mình. Thì dù có giỏi trước đó cỡ nào, cũng sẽ thoái trào, thậm chí thất bại.  Nhiều kẻ còn nói quá năng lực của mình, nhiều khi biết có “một mà nói đến mười, đến trăm, đến ngàn”.  Làm một việc chưa thông, chưa giỏi mà đã nghĩ mình có thể làm được nhiều việc to lớn. Hay hiện nay giới trẻ và cả người lớn, quen sống ảo, cứ có tư duy trên mây, trong khi thực tế thì thiếu hiểu biết cơ bản. Năng lực cả kiến thức, kinh nghiệm, từng trải cuộc sống, … đều chưa mạnh, nhưng cứ nghĩ mình có thể thành công lớn, mà không cần phải học hỏi, lắng nghe tư vấn thực. Thích tin và nghe theo các trào lưu, lùa gà khéo dàn dựng nhan nhản trên mạng. Để rồi bị lừa đảo, mất tiền, rơi vào cảnh khó khăn, khổ sở.

Nên do đó, hãy biết học hỏi, và lắng nghe nhiều hơn, tôn trọng những kiến thức, tư vấn, cố vấn thực sự. Tỉnh táo và khôn ngoan để phát hiện ra giá trị thật, chứ không phải bề ngoài hào nhoáng, mà những kẻ lừa đảo dễ dàng dựng lên đầy khéo léo, tinh vi qua các hình ảnh, clip, nhà xe, tiền bạc này nọ.

Và làm ăn gì thì cũng phải biết học hỏi cách thức hợp tác, teamwork, và nên phải nghe những tổ chức nghiên cứu, tư vấn, cố vấn, đào tạo, huấn luyện đầy khác biệt, và chính trực giúp mình luôn đủ năng lực trong đầu tư, kinh doanh. Nên ưu tiên tổ chức nghiên cứu tư vấn tầm chiến lược, có lãnh đạo đủ tri thức, kinh nghiệm, từng trải quốc tế cũng như trong nước, có hiểu biết rộng và cách sống chính trực, kỷ luật cao. Có tư duy, năng lực, nguồn lực và luôn sẵn sàng chia sẻ, hỗ trợ, dìu dắt nhau đi lên, cùng vượt khó, cùng phát triển bền vững.

Và đặc biệt nhất là sự quan trọng nhất là phải sống thật, đừng dối trá điều gì cả. Vì không có gì là có thể che dấu mãi được, từ ngàn xưa cho tới hiện nay vẫn vậy. Nhất là hiện nay nhiều người coi nói dối như là một thói quen tự nhiên, và họ cảm thấy chai sạn, ung dung với sự dối trá, nói quá đó.

Và hãy luôn nhớ không có gì là dễ dàng, hay nhanh chóng có tiền cả. Vừa phải đổ mồ hôi xôi nước mắt, mà còn phải vừa học hỏi, vừa biết hợp tác kết hợp, biết chịu đựng khó khăn thử thách. Mà còn phải biết lắng nghe tư vấn, cố vấn, hỗ trợ, đào tạo, huấn luyên để năng cao hiểu biết, tư duy, năng lực không ngừng.